Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Cyfres Papurau Ymchwil Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd: 19. 'Nid Iaith Fain Mohoni': Y Gymraeg Ym Mangor a Chaernarfon yn Ystod y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg
Gwenfair Parry
ISBN: 9780947531669 (0947531661)Dyddiad Cyhoeddi Gorffennaf 2002
Cyhoeddwr: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, Aberystwyth
Fformat: Clawr Meddal, 247x150 mm, 60 tudalen Iaith: Cymraeg Allan o Stoc - Archebir yn l y galw Ein Pris: £2.00 
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Astudiaeth drylwyr o gyflwr yr iaith Gymraeg ym Mangor a Chaernarfon yn ystod y 19eg ganrif, sef cyfnod o newidiadau cymdeithasol ac economaidd mawr a ddylanwadodd yn sylweddol ar dwf dwyieithrwydd yn y fro. 1 map.

A thorough study of the state of the Welsh language in Bangor and Caernarfon during the 19th century, a period of great social and economic changes which had substantial influence on the growth of bilingualism in the area. 1 map.
Trwy gyfrwng dadansoddiad manwl a gofalus o ystadegau Cyfrifiad 1891, mae'r awdur yn ein hebrwng ar daith trwy ddwy o brif drefi sir Gaernarfon yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Cyfnod byrlymus yw hwn yn hanes Bangor a Chaernarfon, a gwelwn sut mae'r gwahanol newidiadau economaidd a chymdeithasol yn effeithio ar ddatblygiad y Gymraeg yn y ddwy dref.

Un o'r pethau trawiadol wrth ddarllen deunydd hanesyddol fel hwn yw cyn lleied mae rhai pethau newid dros y ganrif ddiwethaf: cymerer, er enghraifft, rai o'r hen agweddau cul at y Gymraeg y cyfeirir atynt – entrepreneurs yng Nghaernarfon na welant unrhyw werth i'r Gymraeg ym myd masnach, Cymry 'goleuedig' yn siarad Saesneg â'i gilydd, Cymry da nad ydynt yn trosglwyddo'r iaith i'w plant . . . Ond y mae yna bethau eraill sydd wedi newid yn llwyr, fel yr agwedd at y Gymraeg mewn ysgolion ac yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Sonnir am ymweliad yr Eisteddfod â thref Caernarfon yn 1886, pryd y nododd Y Faner y dylai "osod arwydd 'beware of the Welsh' a chydnabod yn agored nad oedd yr heniaith i'w siarad o gwbl". Er na fyddai'r Eisteddfod fyth yn euog o arddel y fath syniadau adweithiol erbyn heddiw, gwyddom nad yw'r agwedd hon wedi llwyr ddiflannu, hyd yn oed yng Ngwynedd yn 2002!

Llwydda'r awdur i gyfleu bwrlwm bywyd prysur y ddwy dref, efo’r economi cadarn yn asgwrn cefn i weithgareddau crefyddol a diwylliannol amrywiol a bywiog. Wrth gwrs, ochr yn ochr â'r gymdeithas lwyddiannus a rhinweddol, yr oedd cymdeithas arall yn bodoli – un dlawd, fudr, lle'r oedd lladron, meddwon a phuteiniaid yn troi ymysg ei gilydd ac afiechydon yn rhemp, a chawn ddisgrifiad o'r ddwy gymdeithas fel ei gilydd. Olrheinir y ffordd y dechreuodd cymeriad y ddwy dref ddatblygu'n araf bach yn sgil y datblygiadau economaidd newydd, gyda Bangor yn Seisnigo fwyfwy wrth i amser fynd rhagddo, tra bod tref Caernarfon wedi cadw ei chymeriad Cymraeg a Chymreig.

Diddorol iawn yw'r adran ar iaith teuluoedd, er ei bod yn anodd i'w dilyn ar brydiau oherwydd y doreth o fanylion a gyflwynir. Sonnir am raddfeydd trosglwyddo'r iaith tu mewn i'r teulu, a syndod efallai yw sylweddoli pa mor debyg yw rhai o'r patrymau a ddisgrifir i'r hyn a welwn heddiw, ganrif yn ddiweddarach. Ceir trafodaeth hefyd ar y broses o newid o fod yn boblogaeth uniaith Gymraeg i fod yn boblogaeth ddwyieithog, gan ddangos sut yr oedd addysg a gofynion gwaith yn effeithio arni.

Mae hon yn gyfrol hynod ddifyr a darllenadwy sydd â sail ysgolheigaidd gadarn iddi.

Delyth Morris
Prifysgol Cymru, Bangor

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
Rhoi Cymru'n Gyntaf ...
Richard Wyn Jones
£9.99
 
Prynwch
History of Education in ...
Gareth Elwyn Jones
£4.00
 
Prynwch
Llunio Cymru
John Davies
£25.00
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Dan Bwysau
John Alwyn Griffiths
£8.50
 
Prynwch
Saesneg
Head in the Clouds - ...
Boyd Clack
£10.00
 
Prynwch
Plant
Caffi Merelli
G. R. Gemin
£7.99
 
Prynwch