Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Gwyddonwyr Cymru: Evan James Williams - Ffisegydd yr Atom
Rowland Wynne
ISBN: 9781786830722 (1786830728)Dyddiad Cyhoeddi: Hydref 2017
Cyhoeddwr: Gwasg Prifysgol Cymru / University of Wales Press
Fformat: Clawr Meddal, 217x138 mm, 192 tudalen Iaith: Cymraeg Ar gael Ein Pris: £16.99 
Sgr y Cwsmeriaid ar gyfartaledd:
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
 
Darllen Adolygiadau...
Cyfrol sy'n cyflwyno hanes bywyd a gwaith y ffisegydd Evan James Williams (1903-1945), un o'r gwyddonwyr mwyaf galluog a welodd Cymru erioed. Cydweithiodd gyda ffisegwyr byd-enwog yn ystod degawdau cynnar yr 20fed ganrif, rhai ohonynt yn enillwyr gwobr Nobel, ac ymysg ei lwyddiannau y mae'r rhan allweddol a chwaraeodd yn astudio a darganfod gronyn elfennol newydd.

This volume presents the story of the life and work of Evan James Williams (1903-1945), one of the most able Welsh scientists of all time. He worked with world-famous physicists during the first decades of the 20th century, including Nobel prizewinners, and among his successes is the key part he played in the study and discovery of a sub-particle.
Fel Cymry buom yn euog o esgeuluson gwyddonwyr. Ardderchog, felly, oedd canfod cyfrol Dr Rowland Wynne, Evan James Williams: Ffisegydd yr Atom. Yn nhyb un cyfaill o wyddonydd, E. J. Williams oedd y gwyddonydd disgleiriaf yn hanes Cymru. Mae Syr John Meurig Thomas yn ei eirda ar gefn y gyfrol fymryn yn fwy gofalus, gan gyfeirio ato fel 'un or gwyddonwyr mwyaf disglair a gynhyrchwyd gan ein cenedl'.

Pwy a ŵyr beth fuasai E. J. Williams, a anwyd yng Nghwmsychbant, ger Llandysul, ym 1903, wedi ei gyflawni oni bai am ei farw annhymig. Bu farw ym 1945 ac yntau, wedi blynyddoedd y rhyfel, ar fin ailafael yn ei swydd fel Athro Ffiseg Coleg y Brifysgol, Aberystwyth.

Mae bywyd E. J. Williams yn stori gyffrous syn dechrau ar aelwyd werinol, ddiwylliedig, Gymreig. Oddi yno i Ysgol Ramadeg Llandysul, Coleg y Brifysgol, Abertawe, Manceinion, Copenhagen, ymweliadau Rwsia a Chaliffornia ac yn l i Geredigion. Mae swm ei gyhoeddiadau ynddo'i hunan yn brawf oi ddisgleirdeb. Ac yntau'n ddim ond 21 oed yr oedd wedi cyhoeddi ddwywaith yn y Philosophical Magazine.

O Abertawe aeth yn Hydref 1924 i Adran Ffiseg Prifysgol Manceinion lle bun astudio gwasgariadau pelydrau X, gan ganolbwyntio ar yr electronau a oedd yn ymddangos oherwydd gwrthdrawiadaur pelydrau X ag atomau mewn gwahanol nwyon.

Yn Hydref 1927 aeth i Labordyr Cavendish yng Nghaergrawnt, a chyn diwedd 1929 dyfarnwyd iddo ddoethuriaeth Caergrawnt ar flwyddyn wedyn radd D.Sc Prifysgol Cymru ar sail ei gyhoeddiadau cyfanswm o 24, rhai ohonynt mewn cylchgronau o statws y Proceedings of the Royal Society. Maer gwaith a gyflawnodd fel myfyriwr ymchwil yn rhyfeddol gwaith oedd yn digwydd yng nghyd-destun y chwyldro ym myd ffiseg cwantwm yn chwarter cyntaf yr 20fed ganrif.

Ym 1933, rhwng cyfnodau o ddarlithio ym mhrifysgolion Manceinion a Lerpwl, cafodd gyfle i dreulio blwyddyn yn yr Universitets Institut for Teoretisk Fysik yn Copenhagen, prif ganolfan ffiseg ddamcaniaethol y byd yn y 1920au ar 1930au. Yno bun gweithio gyda Niels Bohr, un o bennaf arweinyddion byd y cwantwm, ac enillydd Gwobr Nobel ym 1922.

Mae darllen rhestr y gwyddonwyr y bu E. J. Williams mewn cysylltiad nhw, neun cydweithio nhw, fel darllen 'Pwy oedd Pwy' y byd gwyddonol Robert Oppenheimer, Wolfgang Pauli, Werner Heisenberg, Max Borg ... Yn gefnlen i hyn, gan fod cynifer or gwyddonwyr hyn yn Almaenwyr ceir ymdriniaeth werthfawr gwleidyddiaeth y cyfnod, twf Natsaeth a, maes o law, y ras i greur bom atomig.

Ymhlith nifer o straeon difyr a geir yn y gyfrol sonnir am ddadl rhwng E. J. Williams ac Oppenheimer yn y Physical Review, ac Oppenheimer yn y diwedd yn cyfaddef ei bod yn edifar ganddo fynd i ddadlau gydar Cymro. 'I wish that I had left the subject entirely in your competent hands,' meddai clod mawr gan y blaenaf ymysg damcaniaethwyr gwyddonol yr Unol Daleithiau.

Yn ystod y rhyfel bu craffter a deallusrwydd E. J. Williams yn allweddol ir frwydr yn erbyn yr U-fadau, pryd y bun gweithio ir Sefydliad Awyrennau Brenhinol yn Farnborough ac wedi hynny ir Morlys.

Prin ywr wybodaeth a roddir am awdur y gyfrol, felly dyma ychwanegu ychydig amdano. Brodor o Lanelli yw Rowland Wynne ac ar l bod yn y Coleg yn Aberystwyth bun ddarlithydd yn Adran Ffiseg Prifysgol Reading cyn dychwelyd i Gymru lle y daeth, maes o law, yn ddirprwy gyfarwyddwr y Brifysgol Agored.

Cafwyd ganddo ymdriniaeth feistrolgar, gyffrous a difyr ag E. J. Williams, y dyn llawen, direidus, ynghyd i wyddoniaeth, a hynny mewn Cymraeg ystwyth, ardderchog. Nodir bod y gyfrol yn rhan o gyfres Gwyddonwyr Cymru Gwasg Prifysgol Cymru. Hon, mewn gwirionedd, ywr gyntaf yn y gyfres, er y cyhoeddwyd dwy gyfrol flaenorol yn Saesneg. Fe welir ynddi gyfeiriadau at nifer o wyddonwyr disglair eraill o Gymru, rhai yn gyfoeswyr i E. J. Williams gwŷr fel Edwin Augustine Owen o Flaenau Ffestiniog a fun gyfaill da i Niels Bohr, Evan Jenkin Evans, David Rees a Llewelyn Hilleth Thomas.

Y tu allan ir byd gwyddonol nid ywr enwau hyn yn adnabyddus. Diolch i Rowland Wynne am ei gychwyn cadarn ir gyfres.

Gwyn Griffiths


Gellir defnyddior adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Tabl Cynnwys:
Rhestr Luniau
Rhagair
Pennod 1 Mae Gen I Freuddwyd
Pennod 2 Siglor Seiliau
Pennod 3 Doethuriaethau
Pennod 4 Pererindota
Pennod 5 Cyrraedd y Brig
Pennod 6 Helgwn y Weilgi
Pennod 7 Gwawr a Gweryd
Pennod 8 Epilog
Llyfryddiaeth
Bywgraffiad Awdur:
Mae Rowland Wynne yn ysgolhaig annibynnol gyda chefndir mewn ffiseg. Sbardunwyd ei ddiddordeb yn Evan James Williams gan ymweliad ag Archif Niels Bohr ym Mhrifysgol Copenhagen.
Mae'r teitl yma yn y categori a/neu is-gategori canlynol:
Rhoddodd Wyn o Pontypridd i'r teitl yma ac ysgrifennodd:
"Dros hanner canrif yn l, Wil Sam, drwy enau Ifas y Tryc, ddywedodd ... gwnewch englyn a dach chin Shelley; ond gwnewch ddresal dderw neu lidiart haearn a dach chin neb ... Ar y pryd bachgen yn ei arddegau oeddwn ond o fewn amser byr sylweddolais wirionedd y geiriau. Neges atseinir yn y gyfrol yma yw amharodrwydd hanesyddol i orseddu unigolion tra arbennig fel Evan James Williams, ac maer gyfrol yma'n gyfraniad sylweddol i unionir cam.

Doeddwn i ddim y disgleiriaf o ddisgyblion mewn ysgol nad oedd wychaf. Ymroddiad gwantan, fel yn nifer o ysgolion y 60au, oedd ir gwyddorau, gydag ambell athron eithriad prin. Yn anffodus, un or gwannaf ond diystyrllyd gryf ac ar dermau go dda gyda foi hun oedd fy athro Ffiseg cyntaf. Llwyddodd i lygru fy niddordeb yn y pwnc astrus yma.

Daeth ymddeoliad ac ail gyfle i ddeall mwy am ddigwyddiadau a phersonoliaethaur ugeinfed ganrif o fewn ystod eang o feysydd ymhell ac agos. Mynd nl at Ifas, tristwch y sitiweshyn sefyllfa ydi prinder gwybodaeth am fawrion Cymru, mewn meysydd heblaw llenyddiaeth,hanes a diwinyddiaeth; a hynny yn y Gymraeg ar Saesneg.

Yn y gyfrol yma plethir stori arbennig a ffeithiau dyrys mawr mewn trefn hynod rwydd ei dilyn. Llifar iaith yn syml odidog ac maer orgraff yn berffaith. Gwers i nifer o nofelwyr, llenorion a chyhoeddwyr cyfoes, ddwedwn i! Darlunir cefndir gwledig Cymru ar ddechraur ugeinfed ganrif a deisyfiadau bachgen hynod ddisglair, a hynny yn ei arwain i uchel lwyfannau rhyngwladol. O fewn y stori cyflwynir elfennau o ffiseg mewn modd hynod ddealladwy, hyd yn oed i feidrolyn fel fi.

Diolch yn fawr iawn ir awdur. Camp yn wir a dim syndod bod y gyfrol wedi gwerthu allan yn fuan. Gyhoeddwyr, mwy yn y gyfres yma dowch, dowch! "
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
Robert Recorde - Tudor ...
Gordon Roberts
£16.99
 
Prynwch
Scientists of Wales: ...
Iwan Rhys Morus
£12.99
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Mefus yn y Glaw
Mari Emlyn
£8.99
 
Prynwch
Saesneg
Hedgehog Book, The
Hugh Warwick
£9.99
 
Prynwch
Plant
Midnight Swan, The
Catherine Fisher
£6.99
 
Prynwch