Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Addysg Gymraeg, Addysg Gymreig
ISBN: 9781842200476 (184220047X)Dyddiad Cyhoeddi Mawrth 2003
Cyhoeddwr: Ysgol Addysg Prifysgol Cymru Bangor, Bangor
Golygwyd gan Gareth Roberts, Cen Williams Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 340 tudalen Iaith: Cymraeg Ar gael trwy'r cyhoeddwyr yn unig Pris Llawn: £17.95 
Ein Pris: £14.95 
Rydych yn Arbed: £3.00 (16.7%)   
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Casgliad o 15 ysgrif ar rai o'r prif datblygiadau a dylanwadau ar y gyfundrefn addysg yng Nghymru gan addysgwyr profiadol. Mae rhan gyntaf y llyfr yn canolbwyntio ar y fframwaith Gymreig gyffredinol a'r ail ran yn rhoi sylw penodol i ddysgu'r Gymraeg fel iaith.

A collection of 15 essays on the main developments and influences on the education system in Wales by experienced teachers. The first section of the book concentrates on the Welsh education framework whilst the second section deals with the teaching of Welsh as a language.
Gwyrth ydy twf y system addysg ddwyieithog yng Nghymru. O’r dyddiau cynnar hyd at heddiw, mae nifer wedi cymryd yn ganiataol y byddai’r gyfundrefn addysg ddwyieithog yn parhau i dyfu, heb wybod yn union sut na pham. Dim ond yn ddiweddar y cafwyd dadansoddiadau disgrifiadol o hanes sefydlu ysgolion Cymraeg ac rydym yn dal i ddisgwyl am ymdriniaeth dreiddgar, awdurdodol o natur a strwythur y system yn ei gyfanwaith. Ta waeth am hynny, pleser ydy croesawu ymdriniaeth amserol o drawsdoriad o’r elfennau amlycaf sydd yn ymwneud â’r system.

Y mae’r pymtheg pennod a gasglwyd ynghyd gan Gareth Roberts a Cen Williams yn gyfoethog ac yn werthfawr iawn. Ceir yma ymdriniaeth o hanes a chyd-destun nifer o brif elfennau’r system gan gynnwys Hanes y Gymraeg mewn Addysg (Williams), agweddau gwahanol ar Asesu (Bellin), Rheolaeth (Williams), Addysg Cyfrwng Cymraeg fel system (Baker a Prys Jones), Y Cwricwlwm (James a Wynn), Anghenion Disgyblion Dwyieithog (Baker a Clapham), Gwaith Bwrdd yr Iaith (Jones), MYM (Roberts), Y Cwricwlwm Cymreig (Jones), Hybu Uwchfedrau Darllen yng Nghyfnod Allweddol 2 (Maelor), Cymraeg Iaith Gyntaf yn yr Ysgol Uwchradd (Lewis), Cyflwyno’r Gymraeg fel Ail Iaith (Jones), Llên Eingl-Gymreig (Jones a Herbert-Egan), Defnyddio Trawsieithu i Ddatblygu Llythrennedd Deuol (Williams), Yr Athro Ail Iaith yn yr Ysgol Gynradd (Evans a Hughes).

Y peth cyntaf i’m taro i oedd gofyn beth oedd yn unigryw ac yn nodweddiadol o’n hanes o gynnal addysg ddwyieithog? Ai ymroddiad y rhieni a’r athrawon? Wel nage, wrth gwrs; ceir yr un ymroddiad mewn nifer o achosion. Ai ein cwricwlwm? Efallai, gan fod y llyfr yn ymdrin yn arbennig o dda â chryfderau a gwendidau’r cysyniad o Gwricwlwm Cymreig. Tynnir sylw at y ffaith fod cynllunio ar gyfer y Cwricwlwm Cymreig wedi bod yn faes gwan, yn enwedig y ffaith fod cyn lleied o gyrsiau hyfforddiant-mewn-swydd ar gyfer athrawon a drefnir ar gyfer y CC yn benodol. Ffactor arall yw diffyg ymwybyddiaeth athrawon o ystod yr ansawdd adnoddau sydd ar gael. Ceir yma nifer o argymhellion gwerthfawr (tud. 181), ond y cwestiwn allweddol yw, pwy sydd yn gwrando? Pwy fydd yn gyfrifol am symud y maes yn ei flaen? Ond oddi mewn i’r fframwaith cenedlaethol ceir y fath wahaniaeth fel ag ei fod bron yn amhosib i gyffredinoli am effaith unrhyw newid sylfaenol. Y cwestiwn ymarferol i’w ofyn, felly, yw: "I ba raddau y bydd Cymreigrwydd y cwricwlwm yn ei amlygu ei hun mewn ffordd wahanol ym mhob ysgol?" (tud. 181). Ni cheir ateb boddhaol i’r cwestiwn.

Ac felly yr ateb i’r cwestiwn sylfaenol a ofynnais, beth sydd yn unigryw ac yn nodweddiadol am ein system, ydy cymhlethdod mewnol addysg ddwyieithog. Yn aml fe glywir fod pob ysgol ddwyieithog yn fodel unigryw o ddwyieithrwydd, ac felly mae bron yn amhosib darganfod beth yn union sydd yn digwydd un ai oddi fewn i ysgol, neu i ddosbarth, wrth ymdrin â phwnc arbennig neu wrth baratoi ar gyfer arholiad arbennig. Yn hynny o beth mae’r system yn gyfoethog ac yn rhwystredigaeth ar yr un pryd. Ai mater yw hi o ddiffyg adnoddau? Wel ie wrth gwrs. Ai diffyg cyfrifoldeb wrth arwain y ffordd? Wel, dwi ddim mor siŵr am hynny. Mae mater o gyfrifoldeb a phwy sydd yn llywio’r system yn un anodd i’w ddehongli. Erbyn heddiw yr argraff a geir yw nad oes neb yn gwbl sicr gan bwy mae’r cyfrifoldeb o arwain a hyrwyddo.

Rydym ar dir mwy diogel o lawer wrth fynd ar ôl dulliau dysgu, a dulliau cyflwyno iaith. Ac mae’r llyfr yn frith o enghreifftiau a sylwadau treiddgar am y pynciau hyn. Dyma enghraifft o gyngor doeth, ffrwyth profiad W. Gwyn Lewis:

'Yn amlach na pheidio, mae modd i ni fedru priodoli camsillafiadau i’r sain y mae’r plentyn yn ei chlywed. O ganlyniad, mae angen i blant weld y geiriau yn eu ffurfiau ysgrifenedig ac, yn achos y plant hynny sy’n camsillafu o ganlyniad i gamynganu/camglywed, mae angen amrywiaeth o waith llafar bwriadus yn ogystal.' (tud. 224)

Ceir enghreifftiau eraill o bwysigrwydd y berthynas rhwng y llafar a’r ffurfiau ysgrifenedig.

A beth am y dyfodol? Sut mae’r system yn mynd i ymateb i’r her, afrealistig medd rhai, a gynhwysir yn y ddogfen Iaith Pawb? Gan Cen Williams mae cnewyllyn rhan o’r ateb, sef llythrennedd deuol, system a ddyfeisiwyd yn wreiddiol yn yr UDA. Mae gan Cen bennod ardderchog ar ddatblygu trawsieithu fel sgìl ac fel dull dysgu hanfodol o greu Cymru ddwyieithog.

Tybed a fydd pob athro dosbarth yng Nghymru yn darllen y syniadau a'r profiadau a geir yma ac yn synfyfyrio ar sut all drawsieithu helpu’r iaith gryfaf i ddatblygu’r gwannaf; i hybu datblygiad cytbwys yn y ddwy iaith; ac i gryfhau’r ddwy iaith mewn ffordd naturiol (tud 310).

Mae’r llyfr yn frith o gwestiynau trafod eraill hefyd, e.e.

'Sut y gellir ymateb i her addysgu’r Gymraeg yn ysgolion Cymru i gyd?'

'Sut y gellir cyfuno’n llwyddiannus yr hyn a ddigwydd yn y dosbarth gyda gweithgareddau allgyrsiol, fel y gellir darparu addysg unigryw yng Nghymru, addysg lle mae y dysgu sgiliau a chysyniadau a dysgu personol, emosiynol, cymdeithasol a galwedigaethol yn ymdoddi i’w gilydd?'

Mae rhai o’r farn fod gwefr arloesol addysg ddwyieithog yng Nghymru wedi cilio braidd ers amser yr Athro Jac L. Williams a’i gydweithwyr ysbrydoledig ar draws Cymru. Ac i raddau helaeth gall hynny fod yn wir. Ond cofier fod cyn lleied o waith yn cael ei wneud ar ddulliau dysgu’n ddwyieithog yn rhyngwladol yn y chwe degau a’r saith degau fel ei bod hi’n anorfod braidd bod Cymru y pryd hynny yn weddol amlwg. Erbyn heddiw mae bron pob gwladwriaeth yn buddsoddi’n drwm yn ei system addysg, ac mae’r arbenigedd rhyngwladol sydd ar gael yn rhyfeddod. Da o beth felly ydy cael adrodd bod y cyfranwyr i’r llyfr yma yn arddangos eu gallu ymarferol i hybu ddwyieithrwydd ar sail tystiolaeth a phrofiad eang. Mater arall wrth gwrs yw i ba raddau mae rhai o’n plith yn dylanwadu ar lwyfan rhyngwladol o ran theori ac o ran datblygu’r maes yn greadigol. Ond am y tro dylem lawenhau fod profiad unigryw Cymru wedi ei recordio yn y llyfr hwn mewn ffordd mor broffesiynol a darllenadwy.

Colin H. Williams

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
History of Education in ...
Gareth Elwyn Jones
£4.00
 
Prynwch
Rhestr Testunau ...
 
£6.00
Clymau
 
£8.99
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Mam - Cerddi gan Famau, ...
 
£9.95
 
Prynwch
Saesneg
Talk Welsh
Heini Gruffudd
£6.95
 
Prynwch
Plant
Mis yr Ŷd
Manon Steffan Ros
£5.99
 
Prynwch