Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Dan Loriau Maelor - Hunangofiant Tom Ellis
Tom Ellis
ISBN: 9781843231790 (1843231794)Dyddiad Cyhoeddi Mai 2003
Cyhoeddwr: Gwasg Gomer, Llandysul
Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 168 tudalen Iaith: Cymraeg Allan o brint Ein Pris: £4.99   
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Hunangofiant Tom Ellis, gŵr graddedig mewn Cemeg o Rosllannerchrugog a fu'n löwr a rheolwr glofa cyn cael ei ethol yn Aelod Seneddol Llafur Wrecsam yn 1970, a chyfrannu'n allweddol at ffurfio plaid y Democratiaid Rhyddfrydol; cynhwysir rhestr o dermau glofäol. 8 ffotograff du-a-gwyn.

The autobiography of Tom Ellis, a Chemistry graduate from Rhosllannerchrugog who became a coalminer and coalmine manager before being elected Labour MP for Wrexham in 1970, and having a key contribution in the forming of the Liberal Democratic Party a list of mining terms is included. 8 black-and-white photographs.
Un o’r Pant, pentref bach rhwng Rhosllannerchrugog a Phenycae, yw Tom Ellis. Yn fab i löwr, ei unig uchelgais yn fachgen oedd bod yn rheolwr pwll yr Hafod ym mro Maelor. Er ei fod wedi graddio mewn Cemeg ym Mangor, aeth yn syth i weithio o dan y ddaear, gan wireddu ei uchelgais yn y man. Roedd yn rheolwr poblogaidd, gyda dawn i drin yr haliers yn hynod o garedig oherwydd ei fod yn un ohonynt.

Portread o ddyn a chymdeithas sydd yma. Mae’r awdur yn disgrifio'i blentyndod ar y ffin ieithyddol yn gynnil dros ben. Er bod ei bentref genedigol yn uniaith Gymraeg, aeth i ysgol ym Mhenycae, lle roedd yr addysg nid yn unig yn gwbl Saesneg ond yn wrth-Gymraeg hefyd. Collodd ei famiaith i bob pwrpas, ac roedd yn rhaid iddo ei hailddysgu yn y dosbarth ‘Cymraeg hawdd’ yn Ysgol Ramadeg y Rhos. Pob clod iddo felly am ysgrifennu ei hunangofiant mewn Cymraeg mor gaboledig.

Ni ddigwyddodd llawer o bwys yn ystod ei blentyndod. Eto i gyd, mae’r llyfr hwn yn disgrifio aelwyd hapus, weithgar, hunangynhaliol y dosbarth gweithiol, ei rwymiadau cymdeithasol a’i bleserau prin. Roedd hyd yn oed ei yrfa coleg yn ddi-wefr. ‘Dychwelais i Fangor yn Hydref 1947, i bob golwg i ddarllen am radd anrhydedd yn fy mhwnc, ond yn gwybod yn iawn na fuaswn byth yn gwneud cemegydd da, pa mor gydwybodol bynnag y ceisiwn fod. Doedd fy nghalon ddim yn y peth, ac er i mi lwyddo i raddio, yr oeddwn yn cynllunio trwy gydol yr amser i ddilyn yr yrfa go iawn a oedd o’m blaen yn fy meddwl, ac yr oeddwn yn benderfynol o’i dilyn.’

Disgrifia’r diwydiant glo yn fanwl ac yn wybodus, gan gynnwys y newidiadau a ddaeth i rym ar ôl cenedlaetholi’r pyllau ym 1947. Yn wir, dyma rai o’r disgrifiadau gorau o weithio dan ddaear y gwn i amdanynt. Roedd ei dad wedi bod yn un o’r timau achub ar adeg tanchwa Gresford yn 1934 ac roedd diogelwch yn uchel ar ei restr o flaenoriaethau. Caewyd yr Hafod ym 1967 a chafodd Tom Ellis y dasg drist o oruchwylio datgymalu’r peiriannau a ffarwelio â’i gydweithwyr.

Agorwyd drws arall bron ar unwaith. Roedd wedi bod yn aelod o’r Blaid Lafur er 1943, pan oedd yn 19 mlwydd oed, ac fe gafodd ei fabwysiadu fel ymgeisydd yn hawdd iawn, yn gyntaf yng Ngorllewin Fflint ym 1966 ac wedyn yn Wrecsam, lle daeth ar ben y pôl yn 1970. Nid oedd erioed yn gyfforddus yn y Blaid Lafur, ‘a dechreuais weld sut yr oedd y blaid yn garcharor, nid yn unig i’r hen ystrydebau economaidd ond i genedlaetholdeb Prydeinig. Dyna hefyd pryd y dechreuais feddwl drosof fy hun.’ Yn gefnogwr brwd dros hunanlywodraeth i Gymru, teimlodd ddicter mawr tuag at yr Aelodau Seneddol Llafur (Abse a Kinnock yn bennaf) a ymgyrchodd yn erbyn y Mesur Datganoli yn 1979.

Dyn diwylliedig yw Tom Ellis – nid pob rheolwr pwll neu Aelod Seneddol sy’n gallu dyfynnu Sartre, R.S. Thomas a beirdd eraill i’w ddiben ei hun – ac mae ei hunangofiant yn adlewyrchu ei bersonoliaeth hawddgar.

Yn anffodus, mae’r llyfr yn dirwyn i ben gyda’r ymdrech i sefydlu’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol a ddaeth ymhen y rhawg yn Blaid y Democratiaid Rhyddfrydol. Er na chafodd Tom Ellis lawer o lwyddiant fel aelod o’r blaid honno (collodd ei sedd ym 1983), mae’r frawddeg olaf yn taro nodyn cadarnhaol: ‘O edrych yn ôl ar fy ngyrfa yn y pwll ac yn y Senedd, teimlaf fod enw’r blaid newydd yn cyfuno dwy elfen a fu’n rhan o’m hanian erioed. O dan y faner honno y bûm innau’n ymgyrchu o hynny ymlaen.’

Meic Stephens

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
Darnau - Enillydd Medal ...
Dylan Iorwerth
£6.95
 
Prynwch
Land of My Fathers
Gwyn Griffiths
£9.99
 
Prynwch
Mae Llygaid gan y Lleuad
Elin Llwyd Morgan
£7.95
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Apostol
Dyfed Edwards
£9.95
 
Prynwch
Saesneg
Bee Book, The
Jo Byrne
£9.99
 
Prynwch
Plant
Dathlu gyda Sali Mali
Ifana Savill
£6.99
 
Prynwch