Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Capeli Môn
Geraint I. L. Jones
ISBN: 9781845271367 (184527136X)Dyddiad Cyhoeddi Gorffennaf 2007
Cyhoeddwr: Gwasg Carreg Gwalch, Llanrwst
Darluniwyd gan Geraint I. L. JonesFformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 119 tudalen Iaith: Cymraeg Archebir yn ôl y galw Ein Pris: £7.50   
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Yn y gyfrol hon ceir rhestr gynhwysfawr o gapeli Ynys Môn ac ychydig o'u hanes. Ceir manylion cefndirol ynghylch pensaernïaeth y capeli - roedd y capeli cyntaf yn adeiladau diaddurn syml, ond fel roedd yr enwadau yn magu nerth a hyder roedd hyn yn cael ei adlewyrchu mewn pensaernïaeth llawer mwy mawreddog yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

A volume including an introduction to and details of chapels on Anglesey. Includes architectural details, showing how the early chapels were simple, austere affairs, and how, with prosperity and wealth, they became far more ornate and decorated in the second half of the nineteenth century.
Dywedid erstalwm, ‘Os rhowch chwi do uwchben Ynys Môn, fe gewch gapel Methodist’ (Calfinaidd). Mae Dr Geraint Jones wedi chwalu’r fytholeg hon. Trwy gyfrwng mapiau, fe ddengys yn ei lyfr fod gan y M.C. 90 o gapeli ar yr ynys (pan oedd pob capel yn agored), a bod gan y tri phrif enwad arall – yr Annibynwyr, y Bedyddwyr a’r Methodistiaid Wesleaidd – gyda’i gilydd 109 o gapeli yn yr un cyfnod. Y mae llawer llai gan bob enwad erbyn hyn.

Gwyddonydd yw Dr Jones, ac wrth olrhain hanes capeli’r ynys amlygir manylder ffeithiol y gwyddonydd. Mae enwau’r trefi a’r pentrefi yn nhrefn yr wyddor, a noda leoliad pob capel â chyfeirnod grid. Ceir penodau arweiniol sy’n rhoi crynodeb byr o hanes arweinwyr a phregethwyr anghydffurfiol a godwyd ym Môn, ac eraill a ddaeth i Fôn yng nghyfnod sefydlu’r gwahanol achosion. Nodweddir capeli Môn bron ym mhob man ag enwau Beiblaidd, tra mai enwau seintiau sydd ar yr eglwysi. Eto, mae enw ambell gapel yn coffáu rhywun arbennig, er enghraifft Capel Ifan, Llannerch-y-medd, sydd wedi'i enwi ar ôl y cyn-weinidog, sef Evan Davies. Pennod ddiddorol yw’r un sy’n trafod pensaernïaeth y capeli (gydag enghreifftiau), ynghyd ag enwau rhai o’r penseiri. Mae’r capeli'n ddyledus i gymwynaswyr amrywiol a roddodd eu harian a'u tir i adeiladu arno. Cymwynas hanesyddol y gyfrol yw rhoi ar gof a chadw leoliad ambell gapel sydd bellach yn dŷ annedd, neu wedi diflannu’n gyfan gwbl, gan iddynt, yn eu dydd, gyfrannu’n gyfoethog i fywyd yr ynys.

Dywed yr awdur, ‘Gellir dweud yn hawdd bod Anghydffurfiaeth nid yn unig yn grefydd, ond hefyd yn ffordd o fyw’, ac fe restrir gweithgareddau amrywiol a berthynai’n ddyddiol i gapeli pob enwad. Mae un llithriad cysodi ar dudalen 8, fodd bynnag, sef ‘Thomas Charles o’r Bala’, ac nid ‘John Charles’.

Cyfeirir at ysgoldai ychwanegol a berthynai i lawer o gapeli. Mae sôn am Ysgoldy Llanfihangel sy’n eiddo i Dŷ Rhys, Llangoed, yn hanes Llangoed, ond ni chynhwysir ef yn y mynegai, na nodi mai dyma’r unig ysgoldy sydd yn cael ei ddefnyddio bellach ar yr ynys i gynnal gwasanaethau bob pnawn Sul o’r Pasg i’r ŵyl ddiolchgarwch.

Mae’r gyfrol yn batrwm y gellir ei ddefnyddio i gofnodi ffeithiau hanesyddol pwysig a diddorol, ac mae’n gymar cymwys i gyfrol Saesneg gan yr un awdur ar eglwysi’r ynys. Mae Gwasg Carreg Gwalch wedi cynhyrchu cyfrol ddeniadol gyda digon o ddarluniau clir a defnyddiol.

Harri Owain Jones

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.

Mae'r teitl yma yn y categori a/neu is-gategori canlynol:
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
Cydymaith Caneuon Ffydd
Delyth G. Morgans
£19.95
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Apostol
Dyfed Edwards
£9.95
 
Prynwch
Saesneg
Bee Book, The
Jo Byrne
£9.99
 
Prynwch
Plant
Dathlu gyda Sali Mali
Ifana Savill
£6.99
 
Prynwch