Home Books Basket Checkout My Account Help Special Offers Contact us   Cymraeg  
 
Find a Bookshop
 
Sign In
 
Register
Bibliographical Information
Pantglas
Mihangel Morgan
ISBN: 9781847713186 (1847713181)Publication Date January 2014
Publisher: Y Lolfa, Tal-y-bont
Format: Paperback, 195x130 mm, 192 pages Language: Welsh Available Our Price: £8.95 
There are no Customer Reviews for this title.
 
Write a Customer Review
A new era is afoot for the inhabitants of imaginary village Pantglas as major work to the reservoir takes place around them. They will have to move, but a surge of water will have passed under the bridge before then. A lively novel which uses some of the history of Lake Vyrnwy and Llanwddyn as a starting point for Mihangel Morgan's riotous imagination. Reprint; published 2011.

Mae trigolion pentre dychmygol Pantglas yn wynebu newid byd wrth i'r gwaith mawr ar yr argae ddigwydd o'u cwmpas. Symud fydd eu hynt, ond cyn hynny bydd llawer o ddŵr wedi mynd dan bont eu bywydau. Nofel egnïol sy'n defnyddio peth o hanes Llanwddyn a Llyn Efyrnwy fel man cychwyn i ddychymyg byrlymus Mihangel Morgan. Adargraffiad; cyhoeddwyd gyntaf yn 2011.
Mae ardal Llanwddyn yn un o'r llefydd mwyaf cyfareddol yng Nghymru gyfan. Gan fod chwaer fy nhad a'i theulu yn byw yno fe ddeuthum yn gyfarwydd iawn 'r lle dros y blynyddoedd. Yn awr, mae Mihangel Morgan wedi defnyddio hanes boddi'r cwm ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg fel sail i'w wythfed nofel.

Nid fod y nofel wedi ei lleoli yn sir Drefaldwyn chwaith. Y Wenhwyseg yn hytrach na'r Bowyseg a siaredir gan y trigolion ac fe ellid dadlau fod y gymdeithas wedi ei thrawsblannu o gyffiniau'r Berwyn i gymoedd y de.

Un o gryfderau pennaf y nofel yw'r dafodiaith a geir ynddi. Mae'n gwbl ganolog i'w llwyddiant a'i phwrpas, a chredaf mai pleser pur fyddai gwrando ar rywun sy'n gyfarwydd 'r dafodiaith yn darllen y nofel yn uchel. Ychwaneger at hyn y cyfoeth o idiomau sy'n britho'r gyfrol. Gobeithio y bydd gennym gopi sain o'r gwaith yn fuan. Rhaid nodi nad nofelydd yn unig yw Mihangel Morgan. Mae hefyd yn awdur straeon byrion o'r radd flaenaf. Weithiau gellir dadlau mai plethwaith o storau unigol yw sylfaen y nofel hon.

Cryfder arall Pantglas yw ei chymeriadau. Mae yna lu ohonynt (bron na ellid awgrymu fod yna ormod efallai). Ond yn sicr, ni welwyd cymeriadau mor lliwgar r rhai hyn yn Llanwddyn nac yn unrhyw lan arall yng Nghymru erioed o'r blaen. Yr amlycaf, heb os, yw Cati'r Siop, John 'Pantglas' Jones, Pedws Ffowc y Wrach, Estons y Gof, Popi y Butain, Pitar Ŵad a Gwyneth Cefn Tylchau, yr hen wraig sy'n amharod i gefnu ar ei chynefin pan ddaw hi'n amser i bawb adael. Mae yna hefyd gi neu ddau sy'n haeddu sylw.

Gwneir defnydd helaeth o hen chwedlau a lln gwerin. Mae hynny yn ei dro yn pwysleisio'r cwlwm cyntefig sy'n bodoli rhwng y bobl hyn sy'n byw yng nghysgod yr argae a'r tir tan eu traed. Mae yna ganrifoedd o wareiddiad tan fygythiad yma.

Mae'r dyfyniadau ar ddechrau'r nofel gan awduron mor amrywiol Harri Webb, R. S. Thomas, John Evans, Watcyn L. Jones ac W. G. Sebald yn brawf o'r effaith gafodd boddi cymoedd ar ein meddylfryd ac fel y bu i hynny gael ei adlewyrchu yn ein llenyddiaeth. Llanwddyn oedd y cyntaf mewn cyfres o gymoedd Cymreig a gafodd eu boddi. Fe'i dilynwyd gan Gwm Elan, Tryweryn, Clywedog ac eraill. Ychydig o brotestio a fu ar y dechrau ond fe drodd y cyfan maes o law yn bwnc gwleidyddol llosg.

Mae'r cyd-destun gwleidyddol yn bwysig iawn i'r nofel hon. Mae hefyd yn stori sy'n mynd yn dywyllach ac yn dywyllach wrth fynd yn ei blaen, ac wrth i'r gymdeithas gael ei dinistrio a'i chwalu. Gellir synhwyro fod yna ddiawledigrwydd cyntefig ar waith.

Yr hyn ysgogodd Mihangel Morgan i ysgrifennu'r nofel, mae'n debyg, yw fod hen dad-cu a hen fam-gu iddo wedi byw yng nghysgod yr argae yn Llanwddyn a phriodi yn yr eglwys leol. Hyd y gwn i, dyma'r tro cyntaf erioed i hanes boddi'r cwm fod yn sail i nofel Gymraeg. Ond mae'r nofel yn fwy na hynny hefyd. Mae hi'n tystio'n groyw iawn i'r chwalu a'r ecsbloetio a fu ar gymunedau Cymru dros y ganrif a hanner ddiwethaf. Fe ddigwyddodd hynny nid yn unig yn Llanwddyn, Tryweryn a Chlywedog, ond yn Rhydcymerau a Mynydd Epynt, a'r holl gymunedau hynny trwy'r wlad a gafodd eu anrheithio gan ddiboblogi a drwg-effeithiau hynny.

Mae gennym ym Mihangel Morgan awdur dyfeisgar a bywiog sydd yn mynd o nerth i nerth. Fe ddylid ychwanegu fod y lluniau gan Ruth Jn hefyd yn cyfrannu'n helaeth at lwyddiant y nofel.

Dafydd Morgan Lewis

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Author Biography:
Born in Aberdare, Mihangel Morgan currently lives in Talybont, Ceredigion, and is a lecturer in the Welsh Department at the University of Wales, Aberystwyth. He is one of the most prolific, innovative and popular writers in Wales. This is his eighth novel and he has also published six collections of short stories and four volumes of poetry. He won the Prose Medal at the National Eisteddfod at Builth Wells in 1993 for his novel, Dirgel Ddyn.
Further Information:
Change is afoot for the inhabitants of Pantglas village. The end is nigh for their dear village. A reservoir is being built around them and they will all have to move. But a great deal of water will flow under the bridge of their lives in an imaginative novel which uses the history of Llanwddyn and Lake Vyrnwy as its background. The author has family connections with Cwmtaf village where Llwyn-onn reservoir stands and the dialect belongs to this place.
This novel brings alive a large cast of colourful characters as we follow the trials and tribulations of Cati Siop, John Pantglas, Pitar Wad a Mair Ty Cornel. Amidst the humour, many secrets are revealed and before the valley is drowned the villagers must face tragedy too. Here is a riotous novel typical of the authors's lively imagination. It combines history and imagination to create a memorable picture of Welsh village life at the end of the nineteenth century.
Last Updated on 23 February 2011
This title is categorised and/or sub-categorised as follows:
There are no Customer Reviews so far for this title.
 
More Titles
People who bought this title also bought the following:
Dictionary of Welsh and ...
Alun Rhys Cownie
£12.99
 
Buy Now
Ac Yna Clywodd Sŵn y Mr
Alun Jones
£9.99
 
Buy Now
Cerddi'r Cywilydd
Gerallt Lloyd Owen
£4.95
 
Buy Now
Book of the Month
English
No Regrets - Welsh ...
Matthew Southcombe
£13.99
 
Buy Now
Welsh
Heddiw, Ddoe a Gŵyl Ddewi
 
£6.95
 
Buy Now
Children
Llyfr Adar Mawr y Plant
Onwy Gower
£7.99
 
Buy Now