Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Rhint y Gelaets a'r Grug - Tafodiaith Sir Benfro
Wyn Owens
ISBN: 9781847716842 (1847716849)Dyddiad Cyhoeddi Mai 2013
Cyhoeddwr: Y Lolfa, Tal-y-bont
Fformat: Clawr Meddal, 160 tudalen Iaith: Cymraeg Ar gael Ein Pris: £9.95 
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Geiriadur ysgafn o eiriau tafodieithol sir Benfro, a gyhoeddir yn arbennig adeg Eisteddfod yr Urdd, Sir Benfro 2013.

A light-hearted dictionary of the Pembrokeshire dialect, published to coincide with the Urdd National Eisteddfod 2013.
Mae’n rhaid i mi ddatgan, ar ddechrau'r adolygiad hwn, fod gen i ryw fath o gysylltiad â'r gyfrol – ys dywed y gwleidyddion. Dros bymtheng mlynedd ar hugain yn ôl, gyda chymorth cyfaill a chymydog, rhoddais gychwyn i’r gyfres Węs Węs, llyfrau bychain a luniwyd yn nhafodiaith Sir Benfro, ac yr oedd yn braf gweld Lyn Lewis Dafis yn ei gyflwyniad i’r gyfrol hon yn eu disgrifio fel ‘yr esiampl fwya nodedig’ o sgrifennu yn nhafodiaith Dyfed. Digon i godi calon unrhyw adolygydd sy'n rhoi llyfr am yr un dafodiaith yn y glorian.

Geiriadur yw Rhint y Gelaets a’r Grug, ac y mae Wyn Owens o Fynachlog-ddu yn parhau ac yn ymestyn y traddodiad gwerthfawr gychwynnwyd gan yr offeiriad diddorol o Gwm Gwaun, Meredith Morris, fu’n casglu geiriau tafodiaith Sir Benfro a’u cyhoeddi yn A Glossary of the Demetian Dialect.

Mor wahanol yw tafodiaith Sir Benfro gyda’i ffurfiau berfol arbennig fel ‘esim’ (fe euthum) a ‘desim’ (fe ddeuthum) a ‘gesim’ (mi gefais) a ‘sana i’ (dydw i ddim). Rywdro awgrymais rhwng difri a chwarae y dylid rhoi statws iaith i’r Ddyfedeg a chofiaf y Dr Gwen Awbery yn amneidio’n frwd.

Rwy’n rhyw amau fod llai o wahaniaeth rhwng rhai ieithoedd, pob un yn ieithoedd swyddogol, nag sy yna rhwng Dyfedeg â Chymraeg ‘safonol’, beth bynnag yw hwnnw. Wedi’r cwbl, iaith yw tafodiaith gyda byddin, llynges ac awyrlu yn gefn iddi.

Mae yma lond gambo o eiriau sy’n gwbwl anghyfarwydd i weddill Cymru. Ar un dudalen deuthum ar draws ‘goddereb’, ‘goliw’, llucheden, ‘golchan’, ‘goryd’ a ‘gramedd’. Ac os ydych chi am wybod ystyr y geiriau yna, ewch i brynu’r llyfr!

Byddai’n dda o beth petai rhywun yn mynd ati i gasglu geiriau da o wahanol o dafodieithoedd a hybu defnydd cyhoeddus ohonyn nhw yn hytrach na defnyddio geiriau sathredig o’r Saesneg. Meddyliwch am Dante yn ei Divina Commedia yn crwydro’r Eidal yn chwilio’r gorau o wahanol dafodieithoedd ei wlad a’u defnyddio yn ei gerdd. A thrwy hynny yn creu iaith.

Gwnaeth yr Esgob William Morgan rywbeth tebyg gyda’r Beibl Cymraeg. Mae gwerth arbennig, goelia i, i gyfrolau fel Rhint y Gelaets a’r Grug ac Ar Flaen fy Nhafod gan D. Geraint Lewis. A oes yna bobol sy’n defnyddio’r Gymraeg yn gyson yn y cyfryngau, er enghraifft, fyddai’n barod i ehangu’r defnydd o rai o’r geiriau a phriod-ddulliau ardderchog sydd ynddyn nhw?

Sonia John Meredith yn ei hunangofiant am recordio darn i’r BBC am fechgyn yn rhwyfo o Aberaeron i Iwerddon, gan sôn fel y byddai ‘pothelli’ are eu dwylo nhw. ‘Does neb yn gwybod be 'di "pothelli",’ meddai’r cynhyrchydd. ‘Beth y'ch chi’n ei weud 'te?’ holodd John. ‘Blistars’ oedd yr ateb!

Yn ddiddorol, yn nhafodiaith Sir Benfro y lluniwyd 'Pwll Deri' (Dewi Emrys), y gerdd enwocaf, o bosib, i'w llunio yn un o dafodieithioedd y Gymraeg. Hefyd, er yr amrywiaethau o’i mewn gellir ei gosod yn daclus yn y rhan honno o Benfro, gGorllewin Caerfyrddin a de Ceredigion lle mae’r sain ‘oe’ neu ‘o’ yn troi’n ‘w’ – fel ‘cwed’ am ‘coed’ ‘węs’ am ‘oes’ a ‘dwe’ am ‘ddoe’, heb sôn am ei rheolau treiglo unigryw. Yn wir, nid geiriau gwahanol yn unig sydd gan dafodiaith Sir Benfro ond holl strwythur iaith wahanol.

O.N. Ystyr y teitl yw 'rhwng yr ellesgen felen a’r grug'. A dyna ddigon o gyfieithu gen i.

Gwyn Griffiths

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Bywgraffiad Awdur:
Magwyd Wyn Owens ym Mynachlog-ddu. Mae’n fardd cyhoeddedig, yn cystadlu’n rheolaidd ar Dalwrn y Beirdd ac yn artist.
Gwybodaeth Bellach:
Mae'r geiriau wedi'u rhestru yn nhrefn yr wyddor ac yn rhoi y gair safanol Cymraeg a'r cyfieithiad Saesneg. Mae hefyd yn rhoi enghreifftiau o'r gair mewn brawddeg yn iaith Sir Benfro, mewn iaith safonol ac yn Saesneg.

Mae'r gyfrol yn cynnwys Cyflwyniad gan Lyn Lewis Dafis, Rhagair gan yr awdur ac ambell lun cartŵn gan Huw Aaron.
Diweddarwyd ar 22 Mai 2013
Lansio Geiriadur Gwlad y ‘Węs Węs’!
Ar ôl treulio tair blynedd yn casglu a chofnodi, bydd y bardd a’r artist o Fynachlog-ddu, Wyn Owens yn lansio’r geiriadur newydd sbon, Rhint y Gelaets a’r Grug: Tafodiaith Sir Benfro ar faes Eisteddfod yr Urdd.
Gyda’r geiriau wedi'u rhestru yn nhrefn yr wyddor ceir enghreifftiau o bob gair mewn brawddeg a hynny yn iaith Sir Benfro a’r iaith Gymraeg safonol, yn ogystal â’r cyfieithiad Saesneg. Felly mae’r gyfrol o gystal ddefnydd i frodor o’r sir ag ydyw i unrhyw Gymro a dysgwr o bob cwr o Gymru.

“Wrth lunio’r casgliad hwn roedd dau nod gen i mewn golwg, sef cyflwyno’r iaith leol i bwy bynnag sydd â diddordeb mewn tafodieithoedd,” eglura’r awdur Wyn Owens. “Ac yn ail, ceisio agor peth o’r drws i’r dysgwyr, fel y caent hwythau flas ar geisio siarad iaith naturiol, bob dydd y rhan hon o’r wlad.

“Mae llawer o gyfoeth geirfaol wedi mynd i ddifancoll mae’n sicr, ond mae’r casgliad hwn yn rhoi ar gof a chadw'r dafodiaith fel y’i clywais ac y’i clywaf hi yn cael ei siarad.”

Mae'r gyfrol yn cynnwys cyflwyniad gan Lyn Lewis Dafis ac ambell lun cartŵn gan Huw Aaron. Meddai Lyn Lewis Dafis, “Nid yn unig y mae Wyn wedi dal rhai o rythmau’r iaith yn wych, ond y mae hefyd wedi rhoi blas inni o’r gymdeithas a’r filltir sgwâr a wnaeth gynnal yr iaith ar hyd y blynyddoedd.

“Nid casgliad yn edrych yn ôl yn unig yw hwn. Mae Wyn yn ddigon realistig i weld fod yr iaith yn newid ac yn addasu, ac nid yw’n ymatal rhag cofnodi rhai o’r newidiadau diweddaraf hyn hefyd.”
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
50 o Ganeuon i'r Dysgwyr
Alun Ifans
£1.00
 
Prynwch
Cip ar y Cewri
 
£5.95
 
Prynwch
Llyfrau Llafar Gwlad: 42. ...
Elfed Gruffydd
£4.75
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Apostol
Dyfed Edwards
£9.95
 
Prynwch
Saesneg
Bee Book, The
Jo Byrne
£9.99
 
Prynwch
Plant
Dathlu gyda Sali Mali
Ifana Savill
£6.99
 
Prynwch