Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Hanes Methodistiaeth Galfinaidd Cymru: Cyfrol 3 - Y Twf a'r Cadarnhau (c.1814-1914)
ISBN: 9781903314845 (1903314844)Dyddiad Cyhoeddi Medi 2011
Cyhoeddwr: Gwasg Pantycelyn, Caernarfon
Golygwyd gan John Gwynfor Jones, Marian Beech Hughes Fformat: Clawr Caled, 216x155 mm, 676 tudalen Iaith: Cymraeg Archebir yn ôl y galw Ein Pris: £35.00   
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Y drydedd gyfrol yn y gyfres ar hanes mudiad y Methodistiaid Calfinaidd yng Nghymru a'r enwad a ddatblygodd ohono. Mae'n ymdrin â'r enwad newydd o 1814, blwyddyn marwolaeth Thomas Charles o'r Bala, hyd at ddechrau'r Rhyfel Mawr yn 1914.

The third volume in a series on the history of the Calvinistic Methodist movement in Wales and the denomination that evolved from it. The new denomination is dealt with from 1814, the year of Thomas Charles of Bala's death until the commencement of the Great War in 1914.
Hon yw’r drydedd gyfrol o hanes y Methodistaid Calfinaidd yng Nghymru, y tair wedi eu llunio gan haneswyr blaenllaw yn eu meysydd ar gyfer Eglwys Bresbyteraidd Cymru. Hwn yw'r corff, neu’r ‘Cyfundeb’, fel y geilw ei hunan, a dyfodd allan o afon gref Methodistiaeth Galfinaidd dyddiau arloesol Hywel Harris. Enw arall arno yw’r `Hen Gorff’, ac addas iawn fu cyhoeddi’r gyfrol swmpus hon ar adeg daucanmlwyddiant y Cyfundeb, a sefydlwyd yn 1811.

Ymddangosodd y ddwy gyfrol flaenorol, wedi eu golygu gan y diweddar Barchedig Ddr Gomer Morgan Roberts, Y Deffroad Mawr a Cynnydd y Corff, yn 1973 a 1978.

Gellid galw’r gyfrol yn hanes swyddogol y Cyfundeb, mae’n debyg, ond tuedda’r ymadrodd hwnnw i gyfleu argraff o naratif anfeirniadol, unfarn, ac yn sicr nid dyna a geir yn y gyfrol hon. Mae pob pennod yn trafod a dehongli agwedd neilltuol ar yr hanes yn ddadansoddol a threiddgar ac yn ei osod yng nghyd-destun yr ysgolheictod diweddaraf. Cyfrannodd y deg awdur tuag at yr ysgolheictod hwnnw gan eu bod yn arbenigwyr yn eu meysydd ac amryw wedi cyhoeddi’n helaeth ynddynt.

Gosodir y cyd-destun hanesyddol mewn pennod agoriadol, ‘Pontio Dwy Genhedlaeth (1791-1820)’, gan y golygydd, sy'n adolygu’r cyfnod rhwng marw William Williams Pantycelyn, un o dri chawr dechreuad y mudiad Methodistiaeth, a marw Thomas Jones, arweinydd diweddarach ac un o’r gweinidogion a ordeiniwyd yng Nghymdeithasfa hanesyddol y Bala yn 1811. Mae’n diweddaru ein dealltwriaeth o’r cyfnod, dros dri degawd wedi ymddangosiad y gyfrol flaenorol, ac felly’n `pontio dwy genhedlaeth’ mewn mwy nag un ystyr.

Mae ffeithiau gafaelgar a dadlennol yn britho pob pennod. Diddorol oedd darllen am y dadleuon diwinyddol tanbaid a gafwyd trwy gydol y ganrif, a sut y llwyddwyd i gadw cysondeb o ran athrawiaeth Gristnogol er poethed y dadlau. Dywed Densil Morgan: `Cafodd yr Hen Gorff yn anad yr un enwad Cymreig ei fendithio ac ysgrythyrwyr medrus, meddylwyr treiddgar a diwinyddion disglair.’

Rhoddwyd yr enw ‘Methodistiaid’ ar y mudiad cynnar oherwydd y pwyslais a roddwyd ar strwythur pendant a rheolaeth gadarn. Agwedd weladwy ar hyn fu’r ystadegau a'r cofnodion manwl a gadwyd ar bob lefel – arfer a erys hyd heddiw. Dengys David Jones mai gyda’r ysgolion Sul y dechreuwyd cadw ystadegau manwl, ond erbyn 1842 estynnwyd y rhwyd i’r eglwysi hefyd. Dangosant newidiadau demograffig mawr megis twf poblogaeth y bröydd diwydiannol a dylanwad ysgubol diwygiadau crefyddol y cyfnod. Cofnodwyd ffeithiau diddorol megis nifer y penodau o’r Beibl roedd aelodau’r ysgolion Sul wedi eu dysgu (747,552 trwy Gymru gyfan yn 1831); a cheir graffiau eglur yn dangos y ‘twf a'r cadarnhau’ y mae’r gyfrol yn eu coffáu.

Ceir pennod ddiddorol gan Brynley F. Roberts am gyhoeddiadau a llenyddiaeth y Cyfundeb. Arwydd o fywiogrwydd y mudiad oedd bod Trysorfa y Plant, a sefydlwyd yn 1862, yn gwerthu 45,000 o gopïau bob mis erbyn 1881, a chafwyd yr un golygydd arno – Thomas Levi – am dros hanner canrif.

Ym mhennod Eryn M. White am addysg a’r Gymraeg, cawn wybod bod 117,204 o blant ac ieuenctid yn mynychu ysgolion Sul Cymru yn 1847, o’i gymharu â 78,954 yn yr ysgolion dyddiol; a rhyfedd yw canfod bod yr ysgolion Sul wedi ennyn clod ac edmygedd awduron llawdrwm adroddiadau'r 'Llyfrau Gleision', o dywyll goffadwriaeth.

Rhydd y gyfrol hon drem ar gynfas ehangach na hynt un enwad crefyddol. Mae’n trafod llawer o gwestiynau pwysig y ganrif o 1814 i 1914. Dengys pennod Robert Pope bod y dadleuon cymdeithasol mawr wedi hawlio sylw’r Cyfundeb – tlodi, hawliau gweithwyr ac undebaeth lafur, diwygio’r senedd, cyfrifoldebau cyflogwyr, y mudiad dirwest a therfysgoedd torfol megis Beca a Rhyfel y Degwm. Bu problemau cymdeithas a oedd yn newid yn gyflym yn amlwg o gonsýrn dwys.

Campwaith o ysgolheictod yw hwn, yn clymu nifer o agweddau ar Fethodistiaeth Galfinaidd Cymru yn gyfanwaith eglur a chytbwys. Mae’n dilyn datblygiad un o sefydliadau pwysicaf cenedl y Cymry trwy ganrif o brifiant ffrwydrol. Ceir nodiadau cyfeiriol manwl yn dangos dyfnder ac ehangder yr ymchwil a wnaed ynghyd â lluniau yn darlunio’r gwahanol bynciau. Mae’r gyfrol hon o 670 o dudalennau yn gofeb deilwng iawn i’r hyn a eilw’r Athro John Gwynfor Jones yn `... waddol amhrisiadwy a drosglwyddwyd gan arwyr “oes aur” ein henwad i’r Gymru sydd ohoni yn yr unfed ganrif ar hugain.’

Bob Morris

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Gwybodaeth Bellach:
Ceir yn y gyfrol hon gyfraniadau gan ysgolheigion cydnabyddedig ar brif themâu yn hanes yr 'Hen Gorff', yn cynnwys cefndir Methodistiaeth Galfinaidd cyn yr ordeiniad cyntaf yn 1811 ac wedi hynny, addoli a'r bywyd ysbrydol, credo ac athrawiaeth, addysg, llenyddiaeth, y traddodiad mawl, y genhadaeth gartref a thramor, y diwylliant gweledol, Methodistiaeth a'r gymdeithas ac ystadegaeth yr enwad. Cyfrol i'w thrysori yw hon. Dywed lawer wrthym am gyfraniad hynod y Trefnyddion Calfinaidd i anghydffurfiaeth y gorffennol yng Nghymru cyn dyddiau'r Rhyfeloedd Byd a blynyddoedd y trai.
Mae'r teitl yma yn y categori a/neu is-gategori canlynol:
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth edrych ar y teitl hwn hefyd edrych ar y canlynol:
Byddwch Lawen
Elin Angharad Davies
£15.99
 
Prynwch
Prosiect X: Band 7 ...
Amrywiol/Various
£36.15
 
Prynwch
Alecs Rider: 4. Cyrch Eryr
Anthony Horowitz
£6.99
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Mudferwi
Rebecca Roberts
£7.99
 
Prynwch
Saesneg
Longest Farewell, The
Nula Suchet
£12.99
 
Prynwch
Plant
Rygbi
Sarah Larter
£9.99
 
Prynwch