Ganwyd Wiliam Owen Roberts ym Mangor yn 1960. Bu’n fyfyriwr ym Mhifysgol Cymru rhwng 1978-1981 gan raddio mewn Llenyddiaeth Gymraeg ac astudiaethau theatr. Aeth ymlaen iddilyn cwrs MA ar ddramau teledu, gan ganolbwyntio ar waith Dennis Potter. Rhwng 1983-4 roedd yn ysgrifennu i Cwmni Cyfri Tri, cyn iddo fynd i weithio fel Golygydd Sgript yn HTV. Mae’n awdur llawn amser ers 1989.

Caiff ei adnabod yn bennaf am ei nofelau, ond mae hefyd yn ysgrifennu ar gyfer y theatr, radio a theledu. Roedd ei nofel gyntaf Bingo! (1985) yn ailweithiad o ddyddiaduron Franz Kafka. Roedd ei ail nofel Y Pla (1987) wedi ei lleoli yng Nghymru, y Dwyrain Agos ac Ewrop yn y 14eg ganrif a cafodd ei chyfieithu gan Elisabeth Roberts i’r Saesneg fel Pestilence ym 1991. Roedd Paradwys (2001) wedi ei lleoli yn ystod Rhyfel Annibyniaeth America a’r chwyldro Ffrengig ac yn ymdrîn â diddymiad caethwasiaeth.

Mae Wiliam Owen Roberts ln byw yng Nghaerdydd gyda’i wraig a’u tair merch.

Nofelydd yn Mentro i Dir Newydd

Chwyldro mawr Rwsia 1917 yw cefndir Petrograd, nofel newydd Wiliam Owen Roberts.

Ond, yn wahanol i’w nofelau hanesyddol eraill, Paradwys a'r Pla, cefnlen yn unig yw’r digwyddiadau, fel y cyfryw, yn Petrograd. Canolbwyntia’r nofel, yn hytrach, ar ei chymeriadau o uchelwyr cyfoethog, ac ar adrodd y stori o safbwynt y fyddin wen.

Dilynwn Alyosha a’i ddwy gyfnither, Margarita a Larissa, wrth i’r newid byd dychrynllyd eu taro a gweddnewid eu bywydau nhw, a’u teuluoedd, mewn modd na allent fod wedi ei rhagweld byth. Caiff y cymeriadau i gyd eu gwthio i’r pen, wrth wynebu alltudiaeth, y fyddin goch a’r Cheka, gan orfod aberthu eu gwerthoedd a’u moesoldeb er mwyn goroesi.

Meddai Wiliam Owen Roberts, “Mae hi am sut ma’ bywyda’ pobol yn gallu cael eu newid. Ma’ bywyda’ pobol i gyd yn igam-ogam, tydi, ond ma’ rhai petha’n digwydd weithia’, fatha chwyldro, sy’n wirioneddol newid ’ych bywyd chi.”

Cawn ein tynnu i mewn i fyd o foethusrwydd ariannog, lle mae modd cymryd popeth yn ganiataol, a’r dyfodol yn ymddangos mor glir a chyfforddus. Ac yna, wrth i filiynau o Rwsiaid golli pob synnwyr o realaeth y maen nhw'n gyfarwydd â hi, felly hefyd Alyosha, Margarita a Larissa, gan wynebu dyfodol du iawn mewn byd afreolus, neu alltudiaeth, neu hyd yn oed farwolaeth.

“Maen nhw’n cynrychioli pobol sy’ wedi colli; lle ma’ hanas wedi martsio heibio, felly ma’r tri yma,” esbonia’r awdur. “ Yn rhan gynta’r nofel, ’da chi’n meddwl ‘wel, maen nhw’n meddwl bod ’u bywyda’ nhw’n mynd i droi allan yn y ffordd yma’, ac yn sydyn iawn ma’ nhw’n ffendio allan bod ’u bywyda’ nhw’n digwydd mewn lle hollol wahanol. Ma’u tynged nhw, mewn ffordd, wedi ’i gwyrdroi yn llwyr.”

Mae’r awdur wedi dewis ein harwain ar hyd y llwybr ansicr hwnnw yn gwbl fwriadol, meddai, gan osgoi adrodd stori’r comiwnyddion a glynu, yn hytrach, at y stori honno nad ydym fel arfer yn ei chlywed, o bosib.

“O’n i’n benderfynol o beidio sgwennu o safbwynt y bobol ’nath ennill. Ma’n debyg mai am ’mod i’n Gymro Cymraeg; ma’ sgwennu o safbwynt y bobol sy’ ’di cael eu concro a’u hambygio mewn hanes yn llawer iawn difyrrach na’r rhai sy ’di ennill. Ac ma’ problema’ pobol felly gymaint â hynny’n waeth. Achos bo’ ni mor ddi-rym, ma’n sefyllfa ni yn cynnig mwy o botensial.”

Ac am y rheswm hwnnw, yn ôl yr awdur, y mae’r nofel hon yn sefyll allan fwyaf o’i chymharu â’i waith blaenorol. Ac yntau wedi gwneud ei farc fel awdur ôl-fodernaidd, y mae’n honni ei fod yn mentro i dir newydd y tro hwn; “Ma’ hon yn nofel realaidd, eitha’ strêt. Ma’ hynny’n beth newydd i mi. ’Nes i stwff ol-fodernaidd tua chwarter canrif yn ôl, a rŵan dwi ’di mynd at realaeth, lle ma’ pobol eraill yn dechra’ efo realaeth ac yn mynd at ôl-foderniaeth.” meddai.

Doedd hynny ddim yn beth cwbwl fwriadol, yn ôl yr awdur, ond yn hytrach yn ganlyniad i weithio mewn ffordd wahanol i’r arfer. “’Nes i gynllunio hon yn wahanol. O’r blaen dwi ’di cynllunio plot, ond dwi ’di mynd ar ôl y cymeriada’ tro ’ma, a wedyn gweithio’r stori drwy hanes eu bywyda’ nhw. Dwi’n canolbwyntio ar brofiad yr unigolyn, ac yn osgoi y dimensiwn mawr. ’Dach chi’n gweld digwyddiad cataclysmig fel y chwyldro, ond ma’n digwydd oddi ar y llwyfan, fel petai, a ’dach chi’n gweld’i effaith o ar grŵp o gymeriada’.”

Mae’n bur amlwg fod diddordeb Wiliam Owen Roberts yn Rwsia a’i hanes dyrys yn rhywbeth sydd gydag o ers blynyddoedd lawer. Bu’n astudio Chekov a Gorky yn y coleg, ac mae wedi ei drwytho ei hun yng ngwaith Dostoyevsky. Ar ben hynny, bu’n ymddiddori mewn syniadaeth Farcsaidd erioed, ac mae wedi teithio llawer yn nwyrain Ewrop. “Ma’ gen i ddiddordeb yn y rhan yna o’r byd, ac ma’ di tyfu. O’n i jyst isho mynd i’r afael â’r maes, gan fod Rwsia wedi bod trwy hynna i gyd...”

Er ei bod wedi’i lleoli filltiroedd i ffwrdd, mewn gorffennol pell, thema amserol iawn sydd i Petrograd. “Ma’ ’na gymaint o bobol yn croesi ffinia’ yn y byd – pobol yn peryglu’u bywyda; ma’ alltudiaeth yn thema oesol," meddai’r awdur. Ac o un i un, gwelwn effaith yr alltudiaeth honno o’u hannwyl Rwsia ar gymeriadau’r nofel.

“Ma’ ’na gyfeiriada’ drwyddi draw at alltudiaeth, a be’ ma’ alltudiaeth yn ’neud i bobl pan ma’ nhw’n gorfod codi ’u pacia’ a mynd, a sut mae dygymod â hynna.”