An honest and revealing autobiography of the renowned conductor and broadcaster, Alwyn Humphreys. From his early days when he suffered a serious illness, he developed into one of Wales's most respected choir conductors. He led the Morriston Orpheus choir to the four corners of the world for a quarter of a century, and he has become one of Wales's most renowned musical adjudicators.

Hunangofiant gonest a dadlennol yr arweinydd a'r darlledwr adnabyddus, Alwyn Humphreys. O orfod byw gyda salwch fu bron â'i ladd yn ifanc, datblygodd i fod yn un o'r arweinyddion corau uchaf eu parch yng Nghymru. Arweiniodd gôr Orpheus Treforys i bedwar ban byd am chwarter canrif, a daeth yn un o'r beirniaid uchaf eu parch yn y byd cerddorol yng Nghymru.

Cerddor, arweinydd, beirniad, athro, cyflwynydd, ffisegydd niwclear...wel, mwy am yr un olaf yn y man, ond dyma rai o swyddi Alwyn Humphreys ac yn y gyfrol hynod ddifyr hon ceir cipolwg ar fywyd dyn sydd yn ffigwr allweddol ym mywyd diwylliannol a cherddorol y Gymru gyfoes.

Roedd darllen y llyfr yn bleser. Mae wedi’i ysgrifennu mewn arddull sy’n agos-atoch rhywsut (a hynny, o bosib, am i’r awdur ysgrifennu mewn dull tafodieithol), a thrwy’r ysgrifennu, mae’r darllenydd yn cael mynediad at fyd Alwyn Humphreys yn ei holl agweddau. Ceir enghraifft o’r ysgrifennu cynnil ar ddiwedd y bennod gyntaf pan fo Alwyn yn hel atgofion am Benbryn, cartref ei daid, William Wmffra. Doedd y cyfnod o fyw yno ddim yn un hapus iawn, ond roedd dihangfa ar gael yn y chwaraewr gramoffon ac arferai Alwyn wrando ar recordiau rhai o gantorion blaena’r oes. Wedi gwrando ar Jussi Björling unwaith, penderfynodd ei fod am fod yn ganwr: ‘Dyna fyddai fy mreuddwyd, bod yn denor gora’r byd. Ond yn y cyfamser mi fyddai’n rhaid i mi helpu i fwydo’r ieir a godro’r gwartheg’.

Trwy’r gyfrol, ceir portreadau arbennig o’r gymdeithas y magwyd Alwyn Humphreys ynddi ynghyd â darluniau godidog o’r cymeriadau. Ceir darlun geiriol arbennig o gapel Gad a hefyd yr eisteddfodau lleol. Yn ogystal â’r portreadau hyn, mae’r awdur yn adrodd straeon sydd yn dod â gwên i’r wyneb, os nad llond bol o chwerthin. Yn achos yr adolygydd, roedd yr olaf o’r rhain yn wir wrth i mi ddarllen am gystadleuaeth y ‘twll botwm’ mewn eisteddfod bentref un adeg. Dyw gofod ddim yn caniatáu i mi ailadrodd yr hanes yma, ond da chi, ewch i dudalennau 40-42 i ddarllen ac mi wna i fwyta’n het os na chewch bwl o chwerthin!

Stori arall ddaeth â gwên i’r wyneb oedd honno am Alwyn yn teithio ar drên unwaith pan oedd yn fyfyriwr coleg, a’i gyd-deithwyr yn ei holi pa bwnc yr oedd yn ei astudio. Wrth glywed fod y myfyriwr ifanc yn astudio Cerddoriaeth, dyma’r holwyr yn ei boeni drwy ganu darnau di-ri o gerddoriaeth. Ar ôl dwy awr o hyn, roedd Alwyn wedi cael llond bol. A dyma un person arall yn ei holi:

'Student are you?
Yes.
What are you studying?
Nuclear Physics.
Distawrwydd a heddwch'.

Mae’r llyfr yn llawn hanesion tebyg – y digrif a’r dwys. Prynwch y llyfr – chewch chi ddim mo’ch siomi!

Jamie Medhurst

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.