An audio adaptation of the volume which was awarded the Prose Medal at the 1995 National Eisteddfod and which was described as a psychological novel in which the story is gradually and skillfully unfolded. The reader is Siân James.

Addasiad llafar o gyfrol Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Bro Colwyn 1995 a ddisgrifiwyd fel stori dda, afaelgar wedi ei hadeiladu'n gampus gan lenor sy'n sicr o'i chrefft. Siân James sy'n darllen.

Nofel yw hon am ferch sy'n cyrraedd pentref o’r enw Llan yn ei chlogyn du ar ddiwrnod gwlyb. Daeth yno er mwyn hyfforddi’r ysgol gynradd leol i lwyfannu drama Blodeuwedd. Mae rhyw ddieithrwch rhyfedd yn ei chylch, ond mae yna rywbeth cyfarwydd ynglŷn â hi hefyd. Yn wir, mae rhyw ddieithrwch yn nechrau’r nofel hon pan sylweddolwn mai un o’r cymeriadau ydy’r dylluan wen.

Mae’r gwrthgyferbyniad rhwng gwynder a düwch, rhwng diniweidrwydd a drygioni, yn brigo i’r wyneb yn aml yng nghorff y nofel. Mae’r plant yn wyliadwrus o Myfi, yn rhedeg oddi wrthi, ond mae’r hen Mrs Rowlands sydd yn gweithio yn y gegin yn synhwyro fod yna ryw gyfrinach ynghlwm wrth hon gyda’i llediaith a’i hacen Americanaidd. O dipyn i beth fe ddatgela’r dylluan wen ei chyfrinach i ni.

Mae ymsonau’r dylluan yn synhwyrus ac yn hudol. ‘Mae hi’n dechrau dadwisgo. A ddylem aros yma ar sil y ffenestr? Oni fyddai’n fwy gweddus i ni droi ein golygon i rywle arall? Gadael llonydd iddi hi Myfi a’i dillad du a’i dillad isaf gwyn? Oni ddylem edrych draw at y mynyddoedd sydd fel hetiau gwrachod dan gylch arian y lloer?’

Drwy symbolau gwae, deallwn fod yna ddialedd a drygioni yn y gwynt ac mae’r ddrama Blodeuwedd fel cynfas i’r dialedd. Un o’r prif gymeriadau yw Ifor Gruffydd y prifathro, a gofyn ei ferch fach Gwen, ‘Blodeuwedd, fydd hi’n dylluan am byth?’ ‘Na’ yw’r ateb Myfi, ‘Aros mae hi. Aros am ei chyfle. I ddod yn ôl i’r ddaear fel dynes. Er mwyn dial – dial ar y dewin a greodd hi.’

Camp Angharad Jones yw neidio o un person i’r llall o bennod i bennod. Try at y presennol yng ngŵydd y ferch fach Gwen a neidia yn ôl i’r gorffennol pan fydd Ifor Gruffydd yn cael ei ddarlunio. Taena Myfi ei hudlath ar Ifor fel Gwydion ar Blodeuwedd gynt a cheir disgrifiad cynnil iawn o’r ddau yn caru.

Dywedodd y beirniaid yn eu beirniadaeth pan enillodd hon y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Bro Colwyn yn 1995: ‘dyma nofel seicolegol . . . stori sy’n peri ichi fod eisiau gwybod beth sydd yn dod nesaf o hyd ac o hyd. A stori fydd yn eich cadw’n rhwym i’ch cadair nes i chi ei rhoi o’ch llaw.’ Siân James sy’n darllen y stori ar y CD yma.

Nia M. Jones

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.