Hafan Llyfrau Basged Man Talu Fy Nghyfrif Cymorth Cynigion Arbennig Cysylltu   English  
 
Dod o Hyd i Siop Lyfrau
 
Mewngofnodi
 
Cofrestru
Gwybodaeth Lyfryddol
Ar Drywydd Dewi Sant
Gerald Morgan
ISBN: 9781784612559 (1784612553)Dyddiad Cyhoeddi Chwefror 2016
Cyhoeddwr: Y Lolfa, Tal-y-bont
Fformat: Clawr Meddal, 175x120 mm, 160 tudalen Iaith: Cymraeg Ar gael Ein Pris: £5.99 
Does dim Adolygiad Cwsmer i'r teitl hwn.
 
Ysgrifennwch Adolygiad Cwsmer
Llyfr y Mis: Mawrth 2016
Dyma'r unig gyfrol gynhwysfawr am hanes nawddsant Cymru. Mae Gerald Morgan yn crynhoi bywyd, traddodiadau a chwedloniaeth Dewi mewn un gyfrol hylaw. Mae pobl drwy'r canrifoedd wedi gofyn pwy oedd y Dewi go iawn, a chawn yr atebion am y ffigur diddorol a chymleth yn y llyfr pwysig hwn.

A comprehensive and informative book about the history of David, patron saint of Wales. The author Gerald Morgan seeks to present answers to such questions as 'Who was David? and 'What did he accomplish? by summarizing information about the life, traditions and myths relating to this interesting and complex character.
Efallai am nad ydw in Gymro oddi cartref, aeth sawl blwyddyn heibio ers i mi godi gwydryn i ddathlu gŵyl ein nawddsant, a hwnnwn wydraid o rywbeth tipyn cryfach nar hyn a argymhellid gan Ddewi Ddyfrwr. Mae'n eironig mai drwy giniawan helaeth a drachtion ddwfn y dethlir dydd ein nawddsant bellach. Hyd yn oed pan ddaeth Dyfrig a Daniel i ymbil arno i annerch synod enwog Llanddewibrefi, y cyfan a gawsant iw fwyta gan Ddewi oedd pysgodyn yn ychwanegol at y bara a dŵr arferol.

Cyfrol fach yw Ar Drywydd Dewi Sant gan Gerald Morgan, ond y mae ynddi gyfoeth o wybodaeth a ffrwyth ymchwil eang a gofalus. Fel y dywed, y mae yna ffynonellau fel gwaith Rhygyfarch, ond ffynonellau ansicr iawn yw bucheddaur saint ar y gorau. Ond cafwyd gan Gildas, nad oedd y mwyaf afrad o ddynion, awgrym o feirniadaeth o Ddewi am lymder eithafol ei fuchedd. Doedd y saint i gyd ddim mor ymataliol. Cofiwn am Illtud yn canmol Samson am ei gymedroldeb gydar gwin.

Y mae hon yn gyfrol swynol syn casglu a didolin ofalus y briwsion or gwahanol ffynonellau a rhoi i ni ddarlun arbennig o Ddewi. Yn fwy na hynny aeth ar drywydd hanes twf cwlt Dewi, gan roddi lle haeddiannol i Bernard, y Norman cyntaf i fod yn esgob Tyddewi, Sieffre o Fynwy, ac yn arbennig Gerallt Gymro. Pan aeth byddin o Normaniaid i Iwerddon yn 1169, dywedir mai ei rhyfelgri oedd 'Dieu et Saint David'. Ni ellir chwaith anghofio cyfraniad y beirdd Iolo Goch, Lewys Glyn Cothi, Ieuan ap Rhydderch ac eraill tuag at boblogeiddio ei enw.

Cafodd cwlt Dewi adfywiad pellach gyda Harri VII, a fyddain dathlu Dydd Gŵyl Ddewi yn ddiffael. Priodol iddo wneud hynny. Onid crir Cymry ai croesawodd pan laniodd ym Mhenfro ar ei ffordd i Frwydr Bosworth oedd 'Awn yn enw Duw a Dewi'?

Diddorol canfod fel y bu i gwlt Dewi oroesir Diwygiad Protestannaidd ond diflannu fel testun barddoniaeth Gymraeg am gyfnod, cyn cael adfywiad gan feirdd oes Fictoria. Ond gydag adfywiad y don gyntaf o feirdd y dadeni, nid oedd gan W. J. Gruffydd, R. Williams Parry a T. H. Parry-Williams ddiddordeb yn y saint, a bu raid aros am yr ail don Saunders Lewis, Gwenallt a Waldo oedd yn ymddiddori llawer mwy yn y pwnc.

Rhyfedd ac ofnadwy yw diddordeb rhai Saeson yn ein nawddsant, a'r pennaf yn eu plith oedd rhyw Richard Johnson, awdur y gyfrol The Famous Historie of the Seaven Champions of Christendom (1608). Disgrifir y gyfrol gan Gerald Morgan fel rhamant hirwyntog am Sir (Lloegr), Padrig (Iwerddon), Andreas (Yr Alban), Denys (Ffrainc), Siams (Sbaen), Guto (Yr Eidal) a Dewi yn mynd o gwpas y byd dan arweiniad Sir, wrth gwrs! yn lladd paganiaid ac achub morynion. Ceir cerdd wedyn gan ryw Nathaniel Griffith er mai Cymro oedd hwn or enw The Leek (1718), lle mae Dewi yn arwain y Cymry i fuddugoliaeth fawr yn erbyn y Saeson.

Dyna ni felly. Dewi mynach, abad, archesgob a milwr, a noddwr cenedl am fil o flynyddoedd. Rhyfedd o stori, ond beth bynnag am ffrwyth dychymyg eraill, gallwn fod yn sicr y bu yna sant or enw Dewi, syn fwy nag y gellir ei ddweud am nawddsant ambell genedl. Diolch i Gerald Morgan am nithior grawn or us mewn cyfrol y maen ddyletswydd arnom i gyd ei darllen.

Gwyn Griffiths

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.
Does dim Adolygiad Cwsmer, hyd yma, i'r llyfr hwn.
 
Rhagor o Deitlau
Fe wnaeth pobl wrth brynu'r teitl hwn hefyd brynu'r canlynol:
Joan of Kent - The First ...
Penny Lawne
£9.99
 
Prynwch
Fy Lliwiau Cyntaf / My ...
Sarah Davis
£4.99
 
Prynwch
Welsh at Mametz Wood, The ...
Jonathan Hicks
£12.99
 
Prynwch
Llyfr y Mis
Cymraeg
Cylchoedd
Siân Northey
£8.00
 
Prynwch
Saesneg
Just so You Know
Various/Amrywiol
£9.99
 
Prynwch
Plant
Sw Sara Mai
Casia Wiliam
£5.99
 
Prynwch