This is the autobiography of one of the heroes of the Welsh rock scene, written simply and in his own words. From his first taste of beer at the age of four to his problems with alcoholism and mental illness during the last decades, there is nothing ordinary or comfortable about the life of David R. Edwards. Like his songs, the writing is raw, honest and full of dark humour.

Hunangofiant un o dalentau mwyaf y byd roc Cymraeg, Dave Datblygu. David R. Edwards oedd cyfansoddwr a chanwr y band Datblygu a ddaeth i amlygrwydd ar Radio One ac a ddaeth yn un o hoff fandiau John Peel. Ers i'r band chwalu bu Dave mewn ac allan o ysbyty meddwl a bu'n dioddef o alcoholiaeth a sgitsoffrenia. Mae ei stori yn un o iselder, yfed, roc a rôl, cariad a phroblemau.

‘No flim flam, dim ailadrodd, dim darnau boring sydd yn neud i chi ddisgyn i gysgu’ – dyna addawodd Dave Datblygu i'w ffrind Emyr Glyn Williams pan soniodd ei fod wedi derbyn cais i ysgrifennu ei hunangofiant. Ac mae David R Edwards wedi cadw at ei air. Mae e’n llwyddo i grynhoi ei fywyd mewn cwta ddeugain tudalen, heb falu awyr, yn gwbwl onest a di-hid. A fyddwn i ddim wedi disgwyl unrhyw beth arall.

Mae ’na gyfeiriadau cyson at ei broblemau alcohol, ei brofiadau gyda merched, yr heddlu, ei gyfnod yn perfformio, ei gyfeillgarwch â John Peel, a’i salwch meddwl. Mae hunangofiannau'n cael eu barnu yn aml ar sail eu gonestrwydd – does dim yn waeth na darllen ffeithiau moel am yrfa pêl-droediwr. Ac wedi’r cyfan, prin yw’r bobl yng Nghymru fyddai’n fodlon rhoi darlun cwbwl onest o'u bywyd. Person anghonfensiynol fuodd Dave Datblygu erioed. Ac mae’n anodd mynegi barn, a dweud y gwir, am y gyfrol wrth ystyried cyflwr ei iechyd meddwl yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mae’r blynyddoedd o fyw gyda’r salwch hwnnw, a brwydro yn erbyn y botel, yn amlwg drwy’r gwaith.

Y tristwch mwyaf ydy nad oes ganddo fawr iawn o atgofion gwirioneddol hapus, ac eithrio'i sesiynau ar Radio 1 gyda John Peel a’r adeg pan lwyddodd y Super Furry Animals i gyrraedd y siartiau gyda ‘Y Teimlad’ – sef fersiwn o un o'i ganeuon. Pan fyddai pethau’n mynd yn ormod iddo, fe fyddai’n dychwelyd at ei rieni yn Aberteifi bob tro. Ac mae’r golled yn sgil marwolaeth ei fam yn amlwg. Er nad yw’n mynegi hynny yn llawn emosiwn, mae modd synhwyro hynny. Mae ’na chwithdod hefyd na chafodd bleidlais yn y refferendwm ar ddatganoli, gan ei fod yn cael gofal mewn ysbyty meddwl.

Dyw’r gyfrol ddim yn hunangofiant swmpus a chelfydd – nid dyna'i bwriad, ond mae’n adrodd hanes cyfnod yn y sîn roc Gymraeg sydd mewn perygl o fynd yn angof. A finnau’n bresennol, cof digon niwlog sydd gen i bellach o nosweithiau fel Noson Claddu Reu yn Eisteddfod Aberystwyth, a’r Cnapan yn Ffostrasol. Prin yw’r sylw sydd wedi'i roi i frwdfrydedd a phoblogrwydd gigs y cyfnod hwnnw yn ein llyfrau hanes diweddar ni fel cenedl, ac mae hynny’n drueni. Mae angen cofnodi’r cyfnod hwnnw cyn i fy nghenhedlaeth i fynd yn rhy hen i'w gofio!

Dwi’n ymwybodol fod nifer fawr o bobl wedi derbyn yr hunangofiant yn anrheg Nadolig, eraill wedi'i brynu eu hunain. Bydd nifer ohonyn nhw, fe fentra i ddweud, wedi darllen y llyfr Cymraeg cyntaf ers degawdau – sawl un, mae’n siŵr, a oedd naill ai’n rhannu’r un llwyfan â Datblygu neu yn y dorf. All neb gwyno am hynny.

Iola Wyn

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.