An original short historical novel relating the story of the last generation of children at Capel Celyn school fighting to save their community from being lost under the waters of Lake Tryweryn during the 1960's; for 7-11 year old children. 17 black-and-white illustrations. Tir na n-Og Award winner. First published in 1999.

Nofel fer wreiddiol hanesyddol yn adrodd stori'r genhedlaeth olaf o blant Ysgol Capel Celyn yn ymladd i achub eu cymuned rhag cael ei boddi dan ddŵr Llyn Tryweryn yn ystod yr 1960au; i blant 7-11 oed. 17 llun du-a-gwyn. Enillydd gwobr Tir na n-Og. Cyhoeddwyd gyntaf ym 1999.

Syniad da yw cydio mewn digwyddiadau hanesyddol a’u cyflwyno ar ffurf stori neu nofel fer i blant. Dyna a wneir yma, a helynt boddi Cwm Celyn yw’r digwyddiad. Mae Iolo a rhai o’i ffrindiau yn clywed am y bygythiad ac yn mynd ati i chwarae rhan bwysig yn yr ymgyrch i geisio achub y cwm. Mae’r ymdrech hon yn cynnwys y daith enwog i Lerpwl pan gafodd Gwynfor Evans gyfle i annerch y Cyngor.

Ofer oedd y cyfan wrth gwrs, a cheir darlun o’r tristwch a ddaeth ar ddiwedd yr ymgyrch, a’r mudo o’r tai a’r ffermydd, cau yr ysgol a dymchwel y capel. Na, ni ystumiwyd dim ar ffeithiau pwysig yr hanes hwn.

Mae’r stori wedi ei hadrodd o safbwynt un teulu’n arbennig – teulu Iolo – ond yn dwyn i mewn lawer o gymeriadau eraill gan gynnwys y nain nad yw byth am adael. Ond gadael sy raid, hyd yn oed iddi hi.

Mynegwyd mŵd y lle a’r awyrgylch oedd yn bodoli yn y pentre a’r cyffiniau yn ardderchog gan yr awdur, ac y mae’r nofelig fechan hon yn enghraifft dda o’r hyn y gellir ei wneud, a hynny heb fynd dros ben llestri, gyda digwyddiadau yn hanes Cymru ddylai fod yn rhan o wybodaeth ac etifeddiaeth pob plentyn o Gymro.

Elfyn Pritchard

Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council.