Home Books Basket Checkout My Account Help Special Offers Contact us   Cymraeg  
 
Find a Bookshop
 
Sign In
 
Register
Bibliographical Information
Pa Beth yr Aethoch Allan i'w Achub
ISBN: 9781845274627 (1845274628)Publication Date: October 2013
Publisher: Gwasg Carreg Gwalch
Edited by Simon Brooks, Richard Glyn Roberts Format: Paperback, 214x136 mm, 240 pages Language: Welsh Available Our Price: £10.00 
Customers' average rating:
 
Write a Customer Review
 
Read Reviews...
A collection of ground-breaking essays, to assist the resistance to decay in the Welsh-language regions of Wales by Simon Brooks, Patrick Carlin, Iwan Edgar, Huw Lewis, Delyth Morris, Richard Glyn Roberts a Ned Thomas, some of the main thinkers of the language movement in contemporary Wales.

Casgliad o ysgrifau arloesol a gynigir er mwyn cynorthwyo'r gwrthsafiad yn erbyn dadfeiliad y Gymru Gymraeg gan Simon Brooks, Patrick Carlin, Iwan Edgar, Huw Lewis, Delyth Morris, Richard Glyn Roberts a Ned Thomas, rhai o brif feddylwyr y mudiad iaith yn y Gymru gyfoes.
Disgrifir cynnwys y gyfrol hon fel ‘Ysgrifau i gynorthwyo’r gwrthsafiad yn erbyn dadfeiledd y Gymru Gymraeg’, ac ynddi ymatebir i’r argyfwng sy’n wynebu’r iaith yn ei chadarnleoedd yn dilyn canlyniadau’r Cyfrifiad a gynhaliwyd yn 2011.

Cyflwynir y gyfrol er cof am yr Athro J. R. Jones, gŵr a ddadleuai dros gydymdreiddiad tir ac iaith a’r angen dros droedle tiriogaethol i’r gymdeithas Gymraeg. Rhoddwyd pennawd un o’i ysgrifau ef yn deitl i’r gyfrol hon.

Fe sylfaenwyd mudiad Adfer i bob pwrpas ar syniadaeth J. R. Jones. Mae ôl y syniadaeth honno i’w weld ar nifer o ysgrifau'r gyfrol hon. Wrth gwrs roedd yr athro o Abertawe yn ysgrifennu yn ôl yn y 1960au pan oedd modd amgyffred tirogaeth y gellid ei galw yn Fro Gymraeg. Rhan o’r broblem heddiw yw nad oes ond 39 o gymunedau (pob un ohonynt yn y gogledd orllewin) lle siaredir Cymraeg gan dros 70% o’r boblogaeth. Mewn un erthygl disgrifir y cymunedau Cymraeg sydd ar ôl ‘fel rhai o’r ynysoedd gwasgaredig yn y Môr Tawel sydd dan fygythiad yn sgil newid hinsawdd’.

Nodir i ni, am rai blynyddoedd wedi sefydlu’r Cynulliad, fyw mewn paradwys ffŵl gan gredu bod yr iaith wedi ei hachub a bod ‘brwydr yr iaith drosodd’. Ni ellir dweud hynny ar ôl cyhoeddi canlyniadau’r Cyfrifiad.

Pur dywyll yw’r dehongliadau a geir gan y cyfranwyr (wyth ohonynt i gyd). Ymysg y problemau sy’n bygwth goroesiad yr iaith rhestrir y mewnlifiad, twristiaeth, tai diangen, a’r methiant i gloriannu effaith unrhyw ddatblygiadau ar y Gymraeg. Yn wir, fe awgrymir gan Iwan Edgar fod cymaint o dai diangen wedi eu codi ers 1960 fel na ellir byth ddad-wneud y difrod diwylliannol a wnaed.

Mewn erthygl hynod fywiog gan Simon Brooks bron nad yw termau fel ‘Cymru datganoledig’ a ‘dwyieithrwydd’ fel rhegfeydd! Ond er tywylled y darlun, fe geir rhywfaint o oleuni. Try Patrick Carlin ei olygon tua gwledydd datganoledig Sbaen. Yng Ngwlad y Basg erbyn hyn mae 83% o ddisgyblion yn derbyn naill ai’r rhan helaethaf neu tua’r hanner o’u haddysg trwy gyfrwng y Fasgeg o’i gymharu â 69% yn 2003. Oddi yno hefyd y daw’r cysyniad am briod iaith. Rhaid mabwysiadu yr egwyddor hon yng Nghymru er mwyn coleddu lle’r Gymraeg mewn addysg a gweinyddiaeth gyhoeddus.

Yn ei ysgrif ef ar ‘Hawl i Sicrwydd Ieithyddol’ mae Huw Lewis yn edrych tua Chanada a'r galw sydd yno am fesurau i ffrwyno y farchnad eiddo a thai er lles rhai o’r llwythau brodorol, er y byddai hynny yn ymyrryd â hawl Canadiaid gwyn i brynu a symud fel y mynnont.

Mewn ysgrif dreiddgar arall mae Ned Thomas yn mynnu y dylai democratiaeth Gymreig gael ei diwygio fel bod y Gymraeg yn cael ei chydnabod nid yn unig fel iaith siaradwyr unigol ond fel iaith cymuned ieithyddol. Cyfeiria ni at Folkinteg Swediaid y Ffindir sy’n rhoi llais democrataidd i’r gymuned ieithyddol yno o fewn y ddemocratiaeth ddwyieithog ehangach. Tybed a ddylid sefydlu rhywbeth tebyg yma yng Nghymru er mwyn hyrwyddo a meithrin y diwylliant Cymraeg? Dyna, efallai, y syniad mwyaf chwyldroadol mewn cyfrol sy’n gwreichioni gan syniadau cyffrous a dadansoddi treiddgar. Dyma gyfrol sy’n ysbrydoliaeth ac yn her.

Dafydd Morgan Lewis

Gellir defnyddio’r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of th Welsh Books Council
Author Biography:
Y Golygyddion:
Mae Simon Brooks yn academydd sy’n byw yn Eifionydd ac yn ffigwr adnabyddus yn y mudiad iaith. Cymrawd ymchwil yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth yw Richard Glyn Roberts a darlithydd yng Ngholeg y Brifysgol, Dulyn.
Further Information:
Wedi canlyniadau’r Cyfrifiad, dyma gasgliad o ysgrifau chwyldroadol gan rai o brif feddylwyr y mudiad iaith cyfoes.

Ysgrifau sy’n tyrchu i wir ystyr y syniadau sy’n ganolog i’r drafodaeth am iaith yng Nghymru, ac yn ei dweud hi’n onest a di-flewyn-ar-dafod am sefyllfa’r Gymraeg.

Pwy yw’r Cymry? A oes dyfodol i’r Fro Gymraeg? Beth fydd tynged yr iaith wedi hunanlywodraeth? A yw cenedlaetholdeb Cymreig o les i siaradwyr Cymraeg? Beth yw ystyr priod iaith? Pam fod y Cymry o dan orthrwm economaidd? A yw hawliau ieithyddol yn bodoli go iawn? A oes rhaid siarad Saesneg gyda mewnfudwyr?

Ynghyd â chyfraniadau’r golygyddion, ceir yma ysgrifau arloesol gan Ned Thomas, Delyth Morris, Huw Lewis, Patrick Carlin ac Iwan Edgar. Yn dilyn pob ysgrif mae erthygl newyddiadurol fer yn cymhwyso’r syniadau at ddibenion gweithgarwch ar lawr gwlad.

Cynhelir lansiad y gyfrol yn nhafarn Penlan Fawr, Pwllheli nos Fawrth, 22 Hydref am 7.00 yr hwyr. Bydd sesiwn holi'r golygyddion o dan ofal Barry Thomas.
Croeso i bawb. Mynediad am ddim.
This title is categorised and/or sub-categorised as follows:
Susan Woods from Provo, Utah, USA rated this title and wrote:
"It would be nice to know if the book is sidebyside EnglishWelsh, or if it is just Welsh. "
 
More Titles
People who bought this title also bought the following:
Welsh in the Twenty-First ...
 
£29.99
 
Buy Now
Pam Na Fu Cymru - ...
Simon Brooks
£16.99
 
Buy Now
Adra - Byw yn y Gorllewin ...
Simon Brooks
£9.99
 
Buy Now
Book of the Month
English
Melting Pot, The - World ...
Maggie Ogunbanwo
£9.99
 
Buy Now
Welsh
Rhwng Dau Olau
Ifor ap Glyn
£7.90
 
Buy Now
Children
Cyfres Cyw: Bolgi a'r ...
Anni Llŷn
£3.95
 
Buy Now